Wat is scope 3?

Wil je eerst het verschil met scope 1 en 2 scherp hebben? Lees dan hoe het zit met scope 1, 2 en 3.

Stappenplan CO₂‑footprint scope 3

Het is gangbaar om het inzicht in scope 3 stap voor stap op te bouwen. Het lukt meestal niet om alles in één keer scherp te krijgen, daarom breid je het ieder jaar wat uit.

1. Start met het monitoren van je eigen bedrijfsvoering. Lees meer over: scope 1, scope 2 en zakelijke reizen.
2. Bepaal welke van de 15 scope 3 categorieën van toepassing zijn en welke significant zijn. Neem alleen de relevante categorieën mee in de inventarisatie.
3. Een deel van de scope 3 emissies is eenvoudig te berekenen in de Milieubarometer: woon-werkverkeer, uitbesteed vervoer, water, en eventueel bezoekersverkeer. De Milieubarometer rekent automatisch met de bijbehorende CO₂‑emissiefactoren, afkomstig van www.CO₂‑emissiefactoren.nl
4. Wil je dit zelf leren? In de scope 3-cursus leer je in een dag welke categorieën voor jouw organisatie relevant zijn en waar je de factoren vindt. Liever laten doen? De Milieubarometer-adviseurs helpen je met de categorieën die buiten de tool vallen.
5. Lees de resultaten in de Milieubarometer af via de CO₂‑tabel voor het GHG-protocol of de CSRD.

Wat je zelf kunt, en waar een expert bij komt

Sommige scope 3-items zijn vrij makkelijk te achterhalen omdat je ze uit de bedrijfsadministratie kunt halen, zoals woon-werkverkeer, zakelijk verkeer of afvalverwerking. Deze items kun je allemaal terugvinden in de Milieubarometer, en worden ingedeeld onder de juiste GHG-indeling. Maar ook ingekochte materialen, upstream en downstream transport, het gebruik (door de eindgebruiker) van de verkochte producten en de end-of-life fase na het gebruik behoren tot scope 3. Voor dit deel van de scope 3-berekening schakelt men doorgaans de hulp in van een expert; soms is dit een interne duurzaamheidscoördinator, soms een externe adviseur. Niet elke organisatie hoeft alle 15 categorieën mee te nemen in de scope 3-rapportage. Items kunnen weggelaten worden als ze niet van toepassing zijn of als ze niet ‘materieel’ (relevant, van significante impact) worden bevonden, binnen de regels van het GHG-protocol.

Voor de overige categorieën bestaat geen knop die het voor je uitrekent, ook niet in de Milieubarometer. Geen enkele tool kent jouw inkooplijst, jouw productsamenstelling of de levensduur van wat je verkoopt. Dat is een grens van de methodiek en niet van de software: het GHG-protocol vraagt hier nu eenmaal om maatwerk per organisatie. Wat een tool wél doet, is de uitkomst van dat rekenwerk op de juiste plek zetten, zodat je één footprint overhoudt in plaats van een losse spreadsheet naast je rapportage.

Voor de scope 3-thema’s die geen standaard CO₂‑factoren hebben in de Milieubarometer kunnen gebruikers zelf hun uitstoot invoeren. Dit kan door een eigen emissiefactor en een verbruikseenheid te kiezen, bijvoorbeeld ‘bananen’ in ‘kg’, met een factor van 0,3 kg CO₂e per kg product. Maar je kunt er ook voor kiezen om alleen de absolute tonnen CO₂ voor een hele scope 3-categorie toe te voegen, die je elders al hebt berekend. Vervolgens kun je de gehele footprint van scope 1, 2 en 3 bij elkaar zetten in de Milieubarometer, en rapporteren in elk gewenst format.

Hoe je scope 1 en 2 en de eenvoudige scope 3-items stap voor stap verzamelt, lees je in CO₂‑uitstoot berekenen.”:P5757

De 15 scope 3-categorieën

In onderstaande tabel zie je de indeling van het GHG-Protocol dat CO₂‑uitstoot indeelt in drie scopes, waarbij scope 3 uit 15 categorieën bestaat.

Indeling GHG-protocol	Omschrijving	Toelichting	Thema in de Milieubarometer
Scope 1	Fossiele brandstoffen voor installaties en bedrijfsvoertuigen en directe emissies van andere broeikasgassen?dan CO? zoals methaan, lachgas en koudemiddelen	Directe emissies van broeikasgassen uit installaties en voertuigen van het bedrijf.	Divers, lees meer over scope 1 en 2
Scope 2	Energiedragers?(elektriciteit, warmte en koude)	Indirecte emissies van broeikasgassen die ontstaan door de opwekking van energie (o.a. elektriciteit) in installaties die niet beheerd worden door het bedrijf.	Divers, lees meer over scope 1 en 2
Scope 3-1	Ingekochte goederen en diensten	Winning van grondstoffen, productie en transport van ingekochte goederen en diensten	Water en afvalwater en Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-2	Aangeschafte kapitaalgoederen	Winning, productie en transport van materialen in vastgoed en andere kapitaalgoederen die lang in gebruik zijn	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-3	Brandstof- en energiegerelateerde activiteiten	Voor zover niet inbegrepen bij scope 1 en 2	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-4	Upstream transport en distributie	Het uitbesteed transport. Plus het vervoer in de voorketen, soms zijn deze emissies al meegenomen in categorie 1 of 2.	Goederenvervoer en Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-5	Verwerking productieafval	Transport en verwerking van vast afval en afvalwater door afvalverwerkers	Water en afvalwater, Bedrijfsafval en gevaarlijk afval
Scope 3-6	Zakelijke reizen (met priv voertuigen, OV, vliegtuig)	Zakelijke reizen met priv auto s, OV en vliegtuig	Zakelijk verkeer
Scope 3-7	Woon-werkverkeer	Vervoer tussen woonplaats en werk en optioneel het energiegebruik van thuiswerk	Woon-werkverkeer
Scope 3-8	Upstream geleaste activa (voor zover niet inbegrepen bij scope 1 en 2)	Gebruik van gehuurde of geleaste middelen, die niet in scope 1 en 2 zijn meegenomen	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-9	Downstream transport en distributie (bezoekersverkeer)	Bezoekersverkeer. Het transport verderop in de keten, exclusief het vervoer dat je zelf betaalt.	Bezoekersverkeer en Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-10	Bewerken van verkochte producten	Het bewerken van verkochte producten	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-11	Gebruik van verkochte producten	Het gebruik van verkochte producten tijdens de verwachte levensduur	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-12	End-of-life verwerking van verkochte producten	Afvalverwerking na einde levensduur van verkochte producten	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-13	Downstream geleaste activa	Gebruik van producten die het bedrijf aan anderen verhuurt	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-14	Franchisehouders	Scope 1 en 2 emissies van franchisebedrijven	Scope 3 uitbreiding*
Scope 3-15	Investeringen	Scope 1 en 2 emissies van investeringen	Scope 3 uitbreiding*

*Er zijn drie hoofdstukken beschikbaar voor scope 3 uitbreiding hier kan je zelf scope 3 items en de bijbehorende CO₂‑emissiefactor en GHG-categorie toevoegen

Scope 3 en de CSRD?

Bedrijven die verplicht moeten rapporteren voor de CSRD moeten dit jaarlijks oppakken. Goed om te weten: in het eerste jaar van rapporteren voor de CSRD hoeven de scope 3 emissies nog niet compleet gekwantificeerd te zijn. Bedrijven moeten wel rapporteren welke inspanningen ze verrichten om deze emissies in volgende jaren in beeld te brengen.

Scope 3 en de CO₂‑Prestatieladder

Ook voor de CO₂‑Prestatieladder heb je scope 3 nodig: vanaf trede 2 breng je de keten in beeld en werk je met een klimaattransitieplan. Hoe dat in de praktijk gaat, laat scheepswerf De Haas zien.

Scope 3 is voor trede 2 verplicht, maar vaak lastig in te schatten. Welke categorieën zijn relevant? Hoe verzamel je data van leveranciers en klanten? Welke factoren zijn betrouwbaar? Stimular hielp De Haas om dit gestructureerd aan te pakken. Resultaat: trede 2 in één keer behaald, zonder afwijkingen bij de audit. Lees het hele verhaal van De Haas Shipyards.

Zelf aan de slag

Met de Milieubarometer maak je een CO₂‑tabel en grafiek volgens het GHG-protocol.

Start direct met de CO₂‑calculator voor bedrijven

Veelgestelde vragen over scope 3

Voor welke certificaten kan ik de Milieubarometer gebruiken?

Bedrijven gebruiken de Milieubarometer bij de CO₂‑Prestatieladder, ISO 14001, SBTi, B Corp, Milieuthermometer Zorg, MVO-Wijzer en MVO-Prestatieladder.

Kan ik oude jaren invoeren?

Ja, je kan zoveel jaren in de Milieubarometer toevoegen als nodig is. Er is geen maximum, je kan altijd cijfers invoeren en aanpassen.

Hoe kunnen we ons als organisatie op de CSRD voorbereiden?

De rapportage-eisen zijn vastgesteld in de ESRS (European Sustainability Reporting Standard). Bedrijven die op basis van GRI (Global Reporting Initiative) rapporteren hebben al een stevige basis voor de ESRS, al zullen ook zij meestal nog flinke uitdagingen hebben om aan deze standaard te voldoen. Voor alle bedrijven is het raadzaam nu te beginnen met de voorbereidingen om een ESG-rapportage toe te voegen aan het bestuursverslag. Meer over alle onderdelen van de CSRD lees je op de website van de SER.

H3: Moet ik alle 15 scope 3-categorieën rapporteren?

Nee. Je neemt alleen de categorieën mee die op jouw organisatie van toepassing zijn en die materieel zijn, dus een significante impact hebben. Het GHG-protocol laat toe om categorieën weg te laten, zolang je onderbouwt waarom. Voor de meeste organisaties blijven daarmee vier tot zeven categorieën over. Met welke je begint, bepaal je in stap 2 van het stappenplan.

Kan een tool mijn volledige scope 3 berekenen?

Nee, en dat geldt voor elke tool. Woon-werkverkeer, zakelijk verkeer, afval, water en uitbesteed vervoer rekent de Milieubarometer direct uit. Voor ingekochte goederen, het gebruik van verkochte producten of end-of-life is bedrijfsspecifiek rekenwerk nodig, omdat geen enkele tool jouw inkooplijst of productsamenstelling kent. Die uitkomsten voeg je met een eigen emissiefactor of als categorie-totaal toe, zodat je één complete footprint overhoudt.

Vanaf welke trede van de CO₂‑Prestatieladder is scope 3 verplicht?

Vanaf trede 2 van Handboek 4.0. Op trede 1 richt je je op je eigen bedrijfsvoering (scope 1 en 2 plus zakelijke reizen). Op trede 2 breng je de keten in beeld en stel je een klimaattransitieplan op; op trede 3 werk je naar nul uitstoot in de hele keten. Zat je op het oude niveau 4 of 5, dan kom je grofweg op trede 2 uit.

Moet scope 3 compleet zijn in het eerste CSRD-jaar?

Nee. In het eerste rapportagejaar hoeven de scope 3-emissies nog niet compleet gekwantificeerd te zijn. Je rapporteert wel welke inspanningen je doet om ze in de volgende jaren in beeld te brengen. Daarom werkt het goed om scope 3 stap voor stap op te bouwen: begin met de categorieën die je uit je administratie haalt en breid elk jaar uit.